بهترين مكان براي جستجوي آب، كف درهها و مسيل رودخانههاي خشك قديمي است، جايي كه آب طبيعتاً از زمين خارج ميشود و امكان دسترسي به آب از هر جايي ديگر بيشتر است. اگر جوي يا حوضچهي آب ديده نميشود، به دنبال قسمتهايي از زمين كه گياه در آن روئيده است بگرديدو سعي كنيد نقطهي مناسبي از آن را حفر كنيد. ممكن است آب كمب پايينتر از سطح زمين وجود داشته باشد و در حفره جمع شود. حتي كندن كف آبكندها و بستر جويهاي خشك ممكن است باعث جوشيدن چشمهاي در زير سطح زمين شود، به خصوص در ريگزار اين احتمال بيشتر وجود دارد. در كوه، شكافهاي بين سنگها را بگرديد، ممكن است آب پيدا كنيد.
در ساحل، كندن زمين در بالاي خط مدّ، بهخصوص جاهايي كه تودههاي شني بادآورده وجود دارد، ميتواند شما را به آب آشاميدني برساند (حدود 5 سانتيمتر يا 2 اينچ، كه در روي آب شور قرار دارد) . اين آب ممكن است شور مزه باشد؛ اما قابل شرب است. در پايين پرتگاههاي ساحلي، به دنبال سبزيها و گياهان آبدار بگرديد، حتي خزه و سرخس. اين گياهان معمولاً درجايي كه صخرهها جابجا شده و تغيير وضع دادهاند، وجود دارند و همان جا ممكن است مقداري آب شيرين يا حتي چشمه پيدا كنيد.
اگر چنانچه آب شيرين به هيچ وجه پيدا نشود، آب شور هم بوسيلهي تقطير قابل استفاده است. (چگونگي انجام اين عمل در بخش تقطير و روش خورشيدي شرح داده ميشود).
اخطار:
دقت كنيد هرگاه حوضچهي آبي را ديديد كه در اطراف آن گياه وجود ندارد، يا استخوان حيوانات در آنجا ديده ميشود، بدانيد كه احتمال خطرناك بودن آن آب زياد است و ممكن است به مواد شيميايي آلوده شده باشد. كنار آب را بررسي كنيد، ممكن است نشانههاي قليايي شدن آب را پيدا كنيد. هميشه آبي را كه از حوضچههاي آب روي زمين برميداريد، بجوشانيد.
در صحرا درياچههايي هستند كه راه خروج ندارند. اين درياچهها نمكي هستند و آب آنها قبل از نوشيدن بايد تقطير شود.
جمعآوري شبنم
به استثناي بارانهاي اسيدي كه حاصل فعاليت كارخانهها و مراكز صنعتي است و ميتواند باعث ايجاد آلودگي در خاك شود، آب باران در هر كجا قابل شرب است و فقط نياز به جمع كردن دارد. از حوضچههاي بزرگ استفاده كنيد. حفرهاي در زمين ايجاد كنيد و سطح كف و اطراف آن را با خاك رس بپوشانيد، حوضچهي خوبي خواهد بود و ميتواند آب باران را براي شما ذخيره كند. اگر پلاستيك يا پارچه غير قابل نفوذ ديگري به همراه نداريد، از ورقههاي فلزي يا پوست درخت هم ميتوانيد براي نگهداري آب استفاده كنيد. اگر احتمال آلودگي در آب جمعآوري شده وجود دارد، آن را بجوشانيد.
در مناطقي كه هوا در روز خيلي گرم و در شب سرد است، شبنم فراواني ميتوان پيدا كرد. وقتي شبنم روس سطوح فلزي جمع ميشود، ميتوان آن را نوشيد.
از پارچه و لباس هم ميتوانيد براي جمعآوري آب استفاده كنيد و در موقع نياز آن را بچلانيد. يك راه جمعآوري آب توسط پارچه آن است كه پارچه تميز را دور ساق پا و زانوها بپيچيد و در درون گياه خيس قديم بزنيد.
رديابي آب بهوسيلهي حيوانات
* پستانداران
اغلب حيوانات مدام به آب نياز دارند. علفخوران اگرچه در مسافتهاي طولاني چرا ميكنند؛ ولي هرگز از آب دور نميشوند، چرا كه صبح زود و غروب نياز به آبشخور دارند. پيگيري ردپاي شكارهاي بزرگ اغلب به آب منتهي ميشود. اين ردپا را (رو به پايين) تعقيب كنيد. گوشتخوارن ميتوانند مدت زيادي را بدون آب سر كنند؛ زيرا آب لازم براي بدن خود را از طريق شكار تأمين ميكنند. بنابراين، نشانههاي مثبتي براي رسيدن به آب نيستند.
* پرندگان
پرندگان دانهخوار، مثل سهره و كبوتر و مانند آن، هرگز از آب دور نميشوند. اين پرندگان صبح و عصر آب مينوشند. در نظر داشته باشيد كه وقتي اين پرندگان مستقيم و پايين پرواز ميكنند، به سمت آب ميروند. وقتي از آب برميگردند، سنگيناند و از درخت به درخت پرواز ميكنند تا متناوباً استراحت كنند. مسير آنها را پيدا كنيد، به آب خواهيد رسيد.
پرندگان آبي ميتوانند مسافتهاي زيادي را بدون آب و غذا پرواز كنند. پس وجود آنان لزوماً علامت وجود آب در نزديكي نيست. قوشها، عقابها و ديگر پرندگان شكاري ميتوانند آب لازم براي بدن خود را از طريق مايعات موجود در بدن قربانيان خود تأمين كنند، پس نميتوان وجود آنان را علامت وجود آب دانست.
* خزندگان
خزندگان نيز نميتوانند شما را در يافتن آب كمك كنند. آنها از شبنم و رطوبت بدن شكار خود استفاده ميكنند و ميتوانند مدت مديدي را بدون آب سر كنند.
* حشرات
حشرات به خصوص زنبورها، علايم خوبي هستند. آنها از 5/6 كيلومتر دور از لانه يا كندوي خود پرواز ميكنند؛ اما براي نوشيدن آب وقت معيني ندارند. مورچهها به آب وابستهاند. يك ستون مورچه كه از درخت بالا ميرود، به طرف ذخيره كوچكي از آب در حركت است. اغلب مگسها در فاصلهي 90 متري آب هستند، بويژه خرمگسهاي اروپايي با بدن قوس و قزحيشان.
* آثار انسان
آثار پاي انسان نيز ممكن است به حفرهي آبي ختم شود. البته ممكن است روي آن پوشيده شده باشد. سرپوش را برداريد!
به خاطر داشته باشيد
عرق بدن خود را جيره بندي كنيد، نه آب را !
اگر مجبوريد آب را جيرهبندي كنيد، آن را مزه مزه كنيد و آرام بنوشيد. پس اگر طي مسافتي طولاني بدون آب، وقتي آب پيدا كرديد، با ولع ننوشيد. ابتدا آب را مزه مزه كنيد و جرعه كوچك بنوشيد. جرعههاي بزرگ در شخصي كه تشنگي زياد كشيده، ايجاد تهوع و استفراغ خواهد كرد و مايعات ضروري بدن را به تحليل خواهد برد.
تبخير
درخت و ريشههاي گياهان، آب را از زمين ميكشند؛ اما درخت ممكن است آب را از يك حوضچهي زيرزميني، در فاصلهي 15 متري يا بيشتر بگيرد. رسيدن به اين حوضچه با حفر چاله دشوار است. پس خودتان را براي كندن زمين خسته نكنيد، بگذاريد درخت آب را براي شما بالا بكشد. يك پاكت پلاستيكي را روي يك سر شاخه پر برگ محكم ببنديد. تعريق برگها، آب را در پلاستيك جمع خواهد كرد. براي اين كار؛
شاخههاي پر برگ و تازه را انتخاب كنيد. پس از اينكه برگها درون پاكت جاي گرفت، دهانه پاكت را به شاخه محكم كنيد، به گونهاي كه مفري براي خروج بخار حاصله از تنفس برگها وجود نداشته باشد. قرار دادن پلاستيك روي هر گياهي رطوبت حاصل از تنفس گياه را نگاه خواهد داشت و هنگاميكه پلاستيك سرد شود، بهصورت قطرههاي آب در آن ظاهر خواهد شد. مواظب باشيد برگها با پلاستيك برخورد پيدا نكنند؛ زيرا باعث انحراف قطرات آب جمع شده در پلاستيك در مسير شيارهاي برگ خواهد شد.
حتي سبزيها و برگهاي كنده شده اگر در يك پاكت پلاستيك بزرگ قرار گيرند و كمي بمانند و گرم شوند، توليد آب خواهند كرد. برگها را در ته پلاستيك قرار دهيد و بهوسيلهي طناب از بالا يا تكيهگاه چوبي از پايين، پلاستيك را بهشكلي درآوريد كه اولاً برگها با ديوارهي پلاستيك تماس پيدا نكنند و ثانياً شيب اطراف پاكت طوري باشد كه قطرات آب در يكجا جمع شود.
تقطير به روش خورشيدي
حفرهاي به عمق 45 سانتيمتر و قطر 90 سانتيمتر حفر كنيد. ظرفي را در وسط آن ارائه دهيد و روي آن را با روكشي پلاستيكي بپوشانيد. سنگ يا جسم ديگري را در وسط روكش بگذاريد، طوري كه انتهاي شيب اطراف آن درست روي ظرف قرار گيرد. حرارت خورشيد باعث بالارفتن درجه حرارت هوا و خاك حفره خواهد شد و بخار توليد ميشود. بخار حاصله بصورت قطرات آب در سطح زيرين روكش گرد آمده و داخل ظرف خواهد ريخت. اين روش – بهويژه در مناطق صحرايي و هرجا كه هوا در طول روز گرم و در شب سرد است – بسيار سودمند خواهد بود. پلاستيك خيلي زودتر از هوا سرد شده و كنداسيون زيادي را سبب ميشود. در اين روش تقطير، در هر 24 ساعت حداقل ميتوانيد 55 سيسي آب بدست آوريد.
با روش خورشيدي ميتوانيد از مايعات مسموم يا آلوده نيز آب سالم و قابل شرب تهيه كنيد.
اگر برايتان مقدور بود، آب موجود در ظرف را به وسيلهي سيفون خارج كنيد. بدين ترتيب مجبور نخواهيد بود به تركيب سيستم دست بزنيد.
اخطار
هرگز ادرار يا آب دريا را ننوشيد، هرگز! اما از هر دوي آنها ميتوانيد پس از تقطير آب قابل شرب تهيه كنيد. پس از تقطير آب دريا، ميتوانيد از نمك باقيمانده از آن هم استفاده كنيد.
تقطير
كيتهاي تقطير يكي از لوازم ضروري براي طبيعت مردان است؛ اما خودتان هم ميتوانيد آن را بسازيد. براي تقطير يك مايع، شما به چيزي نياز داريد كه كار قرع و انبيق را برايتان انجام دهد. شلنگي را از دو سو در دو ظرف قرار دهيد و اطراف درپوش ظرف را محكم كنيد. در يك ظرف مايع قابل تقطير قرار دارد كه با حرارت گرم ميشود و بخار حاصله از مسير شلنگ را به داخل ظرف ديگر ميريزد. بهتر است اطراف شلنگ را بهوسيلهي آب خنك نگاه داريد تا عمل تقطير بهتر انجام گيرد. براي جلوگيري از هدر رفتن بخار آب، اطراف مدخل ورود شلنگ به ظرفها را با گل يا شن خيس محكم كنيد.
روش سادهتر، استفاده از روش تقطير خورشيدي است. اين روش بيشتر طول ميكشد؛ اما انجام آن سادهتر است.
براي پوشاندن در ظرف ميتوانيد از ورقهاي فلزي يا پوست درخت و حتي برگ استفاده كنيد.
مجله شكار و طبيعت ـ شماره 13و14 ـ فروردين و ارديبهشت سال 1372ـ مهارتهاي رام كردن طبيعت وحشي ـ نوشتهي جان وايزمن - ترجمه حميد ذاكري
© کپی رایت توسط : موج پیشرو (کلیه حقوق مادی و معنوی مربوط و متعلق به این سایت است.)
برداشت مقالات فقط با اجازه کتبی و ذکر منبع امکان پذیر است .
