سرپناه برفي
در ساختن سرپناههاي برفي توجه به چند نكته حائز اهميت است:
1- ساختن پناهگاههاي يخي يا برفي معمولاً مستلزم داشتن ابزاري همچون بيلچه، اره و يا تبر مخصوص است.
2- ساختن آنها زمان و انرژي زيادي ميبرد
3- مدخل ورودي را براي حفظ گرما و جلوگيري از ورود باد حتماً ببنديد.
4- آن را تا حد امكان كوچك بسازيد تا هدر رفتن گرماي درون آن به كمترين مقدار برسد.
5- چون معمولاً به طور بسته ساخته ميشوند بايد حتماً براي تهويه هواي داخل آن فكري كنيد، بهخصوص اگر در درون آن شعلهاي روشن ميكنيد.
6- هيچ وقت مستقيماً بر روي برف كف آن نخوابيد، حتماً كف آن را با مواد عايق مثل شاخ و برگ و مواد مصنوعي مثل فوم و يا . . . بپوشانيد تا گرماي بدن شما توسط كف سرد آن جذب نشود.
7- اگر در درون سرپناه خود شعلهاي روشن داريد عملكرد هواكش را مرتباً چك نماييد كه خوب كار كند و بر اثر بارش مسدود نشده باشد. هيچ وقت با شعلهي روشن در درون پناهگاه نخوابيد. عدم توجه به اين نكات سبب تجمع گاز منوكسيد كربن CO در داخل پناهگاه ميشود كه ميتواند بسيار كشنده باشد، CO گازي بيرنگ و بي بوست، مسموميت با آن معمولاً فاقد علامت خاصي است و در سرعت مسموميت بيهوشي و در پي آن مرگ بهسرعت در پي هم فرا خواهند رسيد با اين حال بعضي از علايم مانند احساس فشار در شقيقه، سوزش چشم، سر درد، كوبش نبض، خوابآلودگي و تهوع ميتوانند نشانههاي مسموميت با آن باشند. يك شاخص ويژه براي تشخيص اين مسموميت ديدن كبودي و رنگ قرمز در لبها، داخل دهان و داخل عدسي چشم است. در صورت مواجه با چنين علايمي سريعاً فرد را در معرض هواي تازه قرار دهيد.
قبل از بحث در مورد چگونگي ساخت سرپناه برفي توجه شما را به اين نكتهي حياتي جلب ميكنم كه ابتدا نوع برف را بشناسيد و بر اساس همين شناخت اقدام به ساخت سرپناه مناسب نمائيد.
1- QUINZEE (پتشتهي برفي)
اين سرپناه براي برف پودر و يا جاهايي كه عمق برف كم است توصيه ميشود. براي ساخت اين سرپناه به يك بيل يا بيلچه و يا هر ابزاري كه بتوان به اين عنوان استفاده كرد احتياج داريد.
نحوه ساخت:
1- براي داشتن يك سرپناه با قطر داخلي 8/1 متر بايد دايرهاي به قطر 7/2 متر بر روي زمين بكشيد.
2- برف درون دايره را بخوبي با هم مخلوط كنيد.
3- با استفاده از برف خارج دايره اقدام به پشته كردن برف در درون دايره كنيد. براي بهتر مخلوط شدن برفها سعي كنيد آنها را بطور يكنواخت پخش كنيد به اين صورت كه هر بيل برفي كه در بالاي پشته ميريزيد، يك بيل هم در پايين بريزيد. اين كار مدت زمان بستن برف را كاهش ميدهد.
4- اين كار را تا رسيدن به ارتفاع 8/1 متر ادامه دهيد.
5- بدون اينكه اقدام به فشرده كردن برف كنيد، سعي كنيد يك شكل هرمي به پشته برف خود بدهيد.
6- حدود 20 عدد شاخهي چوبي نازك پيدا كنيد و آنها را در جاي جاي پشتهي برفي و عمود بر سطح آن (مطابق شكل1) فرو كنيد، اين چوبها هنگام حفر پشته راهنماي شما براي حفظ ضخامت ديواره سرپناه خواهند بود.
7- در اين مرحله بايد صبر پيشه كنيد و حدود سه ساعتي به برف مهلت دهيد تا سفت شود، هرچه هوا سردتر باشد، اين عمل زودتر اتفاق ميافتد.
8- حالا ميتوانيد شروع به حفر پناهگاه كنيد. براي اين كار يك لباس كاملاً ضد آب بپوشيد. در اين مرحله اگر 2 نفر باشيد، كار خيلي سريعتر پيش ميرود؛ يك نفر برف را ميكند و نفر دوم برف كنده شده را خارج ميكند. با استفاده از برف خارج شده ميتوانيد يك ديواره بادشكن در كنار مدخل ورودي ايجاد كنيد. ورودي را در جايي پشت به باد در نظر بگيريد.
9- كار را به اين گونه شروع كنيد: سوراخي در سطح زمين درست كنيد و در حالي كه در پشته به جلو ميرويد به مسير كندن كم كم شيبي رو به بالا دهيد به صورتي كه سكوي خواب شما كاملاً بالاتر از مدخل ورودي قرار گيرد، مزيت اين كار اين است كه در سرپناه خود جايي داريد كه پايينتر از سكويي هست كه براي خواب ايجاد خواهيد كرد و اين باعث ميشود كه هواي سرد به آن نقطه نقل مكان كند و جاي خواب شما گرمترين جاي سرپناه باشد.
10- كار را ادامه دهيد تا به چوبهاي راهنما برسيد، در اين هنگام ديوارههاي سرپناه شما بايد قطري در حدود 30 تا 40 سانتيمتر داشته باشند.
11- به سقف شكل گنبدي بدهيد و تا جايي كه ميتوانيد آن را صاف كنيد، هرچه سطح سقف صافتر باشد احتمال چكه آن كمتر ميشود. ارتفاع آن بايد به حدي باشد كه بتوانيد در سكوي خواب بنشينيد.
12- در بالاي قسمت ورودي و به صورت اريب يك هواكش بسازيد تا هواي داخل سرپناه تهويه شود.
13- درب ورودي را ميتوانيد با استفاده از كولهپشتي خود يا يك بلوك برفي ببنديد.
14- در صورت امكان محل در ورودي را با چيزي از بيرون علامت بزنيد تا يافتن شما سادهتر باشد.
15- ابزار كندن را حتماً با خود به درون پناهگاه بياوريد. ممكن است هنگام صبح و براي بيرون آمدن از سرپناه به آن احتياج پيدا كنيد.
به چگونگي شكل دادن فضاي خالي در شكل 2 دقت كنيد.
16- دور تا دور محل خواب را يك شيار 2-3 سانتيمتري بكنيد و آن را به سمت مدخل سرپناه شيب دهيد تا آب ناشي از ذوب برف به سكوي خواب شما راهي نداشته باشد.
17- محل خواب خود را كاملاً عايقبندي كنيد تا هيچ تماس مستقيمي با برف نداشته باشيد.
18- اگر از شعلهاي روشن در سرپناه استفاده ميكنيد، حتماً به توصيههاي ايمني كه در اول مبحث از آنها صحبت كرديم، عمل كنيد.
2- SNOW CAVE (غار برفي)
اين پناهگاه در جايي كاربرد دارد كه ارتفاع برف زياد باشد (در حدود 3 متر) اگر برف يخ زده باشد استفاده از يك اره براي بلوكي بريدن برفها بسيار لازم مينمايد.
روش ساخت:
روش ساخت غار برفي كاملاً مشابه eezquin است با اين تفاوت كه ديگر احتياجي به جمعآوري و پشته كردن برف نيست بلكه از تودههاي برف آماده كه معمولاً در پشت ديوارههاي پناه باد جمع ميشوند، استفاده ميكنيم.
تذكر حياتي:
قبل از شروع به كار، محل را از نظر احتمال ريزش بهمن چك كنيد.
1- توده برف را چك كنيد تا صخره يا درختي مدفون در برف نباشد.
2- غار برفي را طوري طراحي كنيد كه در بالاي سر خود ديوارهاي به ضخامت 40 سانتيمتر داشته باشيد كه هم استقامت داشته باشد و هم از خاصيت عايقي برف خوب استفاده كرده باشيد.
3- در صورت امكان محل ورودي را در جايي خلاف جهت باد انتخاب كنيد.
4- از اين مرحله به بعد ساخت غار برفي كاملاً شبيه eezquin ميشود (مراحل 8 به بعد) با اين تفاوت كه ديگر از چوبهاي راهنما خبري نيست.
تذكر: در صورت استفاده از شعله نكات ايمني را رعايت كنيد.
3- SNOW TRENCH (شيار برفي)
اين پناهگاه مطلوب جاهاي با عمق كمتر برف (آنقدر كه مناسب غار برفي نباشد) و هم در برف يخ زده و هم در برف پودر ساخته ميشود.
روش ساخت:
1- با يك اره بلوكهايي از برف را ببريد و آن را مطابق شكل بر روي شيار حاصل قرار دهيد. اگر مقطع شيار را بتوانيد مانند مقطع لاستيك ماشين طراحي كنيد، هم جاي بيشتري در پايين داريد و هم پناهگاه گرمتري خواهيد داشت.
2- در صورت اطمينان از محكمي بلوكها، بر روي برف بريزيد تا خاصيت عايقي آن بيشتر شود.
3- محلي را كه براي ورودي درنظر گرفتهايد را گودتر بكنيد تا هواي سرد پايينتر از محل خواب شما قرار گيرد.
4- محل خواب را كاملاً از زمين ايزوله كنيد.
5- محل ورودي را ميتوانيد با يك بلوك برفي يا كولهپشتي خود ببنديد.
6- در صورتي كه با برف پودر مواجه بوديد ميتوانيد سقف شيار را با شاخه درخت، چوب اسكي و . . . بپوشانيد و پارچهاي بر روي آن بكشيد. و روي آن برف انباشته كنيد.
4- SNOWLEAN-TO :
اين سرپناه همان LEAN-TO است كه در بخش سرپناههاي چوبي مورد بحث قرار گرفت. با اين فرق كه ديوارهي آن با برف انباشته ميشوند. به شكل 4 دقت كنيد.
- چاله برفي
روش ساخت:
به توضيحات درج شده در شكل 5 دقت كنيد.
فصلنامه كوه – سال دهم – پاييز 1384 – شماره 40
© کپی رایت توسط : موج پیشرو (کلیه حقوق مادی و معنوی مربوط و متعلق به این سایت است.)
برداشت مقالات فقط با اجازه کتبی و ذکر منبع امکان پذیر است .
