موج پیشرو

زلزله سیلاخور / درب آستانه

بنام خدا

با تشکر از مهندس علیرضا سعیدی به اطلاع عزیزان میرساند

اصل این این گزارش در سایت مهندس سعیدی به ادرس http://mojepishro.ir/new_page_48.htm قرار دارد

گزارش نهایی بازدید از مناطق زلزله زده لرستان
زلزله سیلاخور ( درب استانه )
با رویکرد تحلیل مدیریت بحران در 48 ساعت اول
این مقاله در مجله راه و ساختمان خرداد 1385 چاپ گردیده است
علیرضا سعیدی* – فائزه جنیدی **
*دبیر جمعیت کاهش خطرات زلزله ایران (www.ehrsi.com)
** عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر

مقدمه

این گزارش توسط گروه پژوهش و تحقیقات جمعیت کاهش خطرات زلزله ایران به سرپرستی مهندس علیرضا سعیدی تهیه شده است و به شرح عملکرد گروه های درگیر در امر مدیریت بحران و فرماندهی عملیات در چهل و هشت ساعت اولیه پس از زلزله در منطقه آسیب دیده در زلزله لرستان می پردازد .
این گزارش با بررسی تک تک پارمترهای تخصصی در امر تامین نیازهای اضطراری مردم در منطقه حادثه دیده به نحوه عملکرد نیروهای دولتی و غیر دولتی در رفع این نیازها می پردازد .
هدف این گزارش مستند سازی روند مدیریت بحران در زلزله لرستان جهت بهره گیری در حوادث مشابه اینده میباشد . لذا سعی شده است تا با استفاده از مصاحبه ها و اخبار خبرگزاریهای رسمی کشور در ذیل هر بخش گزارشی جامع جهت دانشجویان و محققین عزیزمان فراهم آوریم .

گزارش با بررسی عملکرد مردم و دولت ، سعی دارد تا با تمرکز بر نیازهای ایجاد شده در اثر حادثه و نحوه تامین و براورده نمودن آن توسط مسئولین به نقاط قوت و ضعف عملکرد مدیریت و فرماندهی بحران بپردازد . در این خصوص پس از بررسی روند نجات و امداد به اسکان اضطراری و نیازهای اولیه پس از زلزله پرداخته و در نهایت بررسی نکات ویژه این زلزله را با رویکردی اجتماعی مورد بررسی قرار داده ایم .

نحوه عملکرد مردم قبل ، حین و بعد از زلزله

آنچه از مردم در خصوص برخورد با علائم منتهی به زلزله انتظار داریم ، خارج شدن از منازل فاقد ایمنی لازم و رعایت نکات ایمنی حداقل برای سه شبانه روز میباشد
در خصوص نحوه عملکرد قبل از وقوع زلزله مردم هر دو شهر درود و بروجرد بسیار خوب عمل نموده و با تجربه اولین لرزشها در شب منتهی به حادثه زلزله از منازل خود خارج شدند .
اغلب افرادی که خانه خود را ایمن نیافته بودند، در سطح خیابانها، پارکها ، میادین و خصوصا در فضای سبز بلوارها اصلی شهر اقدام به نصب چادرهای مسافرتی شخصی خود نموده و یا با استفاده از حداقل لوازم موجود و در دسترس با بر پا نمودن چادرهای ابداعی سعی نمودند تا خانواده خود را در شب سرد بهاری به سلامت در هوای آزاد نگهدارند .
از جمله لوازم مصرفی در چادرهای ابداعی پوشش های برزنتی و پارچه ای روکش ماشینها و کامیونها و نیز پلاستیکهای با عرض زیاد بود ، که ان هم با قیمتی بالا و به ندرت پیدا می شد .

البته کمیاب و گران بها شدن نایلون امری قابل پیش بینی بود چرا که بعلت تقاضای زیاد ایجاد شده و محدودیت حجم انبار شده این کلا در مغازه های لوازم ساختمانی سطح شهر این امر در همه شهر های حادثه دیده رخ می دهد . لذا به نظر می آید که برنامه ریزی و دپو این کالا در انبارهای هلال احمر به نحوی که بتواند نیازهای ایجاد شده را در زمان بحران پوشش دهد از جمله نکات قابل توجه برای زلزله های بعدی میباشد .
در زمان وقوع زلزله با توجه به مصاحبه های انجام گرفته تعداد اندکی از نقاط امن خانه خود در روستا ها خبر داشتند و این نشان از عدم تقارن آگاهی در سطوح شهری و روستایی داشت . و ما شاهد بودیم که در دو روستای لوان علیا و سفلا دانش آموزان از پناه گیری و نقاط امن خانه و مدرسه خود کم اطلاع بودند .
بی گمان با توجه به خروج مردم در شب حادثه بصورت گروهی از منازل خود و خوابیدن در فضای باز می توان گفت که اغلب افرادی که در زلزله جان باخته بودند از آموزشهای اولیه در خصوص نحوه عملکرد در زمان زلزله بی بهره بودند .
( با توجه به لیست اسامی درگذشتگان مندرج در ایسنا گروه سنی 20 تا 45 سال بیشترین تعداد درگذشتگان را در بر می گرفت )

اطلاع رسانی قبل و بعد از زلزله
بی گمان، افزایش سطح آگاهی مردم نسبت به نحوه عملکرد زلزله، موجب تقلیل تعداد مجروحین و کاهش چشمگیر تعداد کشته ها در این زلزله شده است .
با توجه به مصاحبه های انجام شده در سطح منطقه، اطلاع رسانی از طریق صدا و سیما در طی دو سال گذشته تاثیر به سزایی در بیرون ماندن مردم در شب حادثه داشته اما توجه به این نکته هم حائز اهمیت میباشد که در همین مصاحبه ها نیز مردم بومی از نحوه اطلاع رسانی در شب منتهی به حادثه چه از طریق مراکز علمی و چه از طریق رسانه های جمعی ابراز نارضایتی می کردند . آنها معتقد بودند در صورتی که اطلاع رسانی بصورت کاملتری انجام می گرفت شاید تعدا کمتری در زیر سقف می خوابیدند .

از نکات مرتبط با امر اطلاع رسانی ، ضعف در اطلاع رسانی پس از وقوع حادثه بود . متاسفانه با خاتمه یافت زلزله، از همان شب اول بازار شایعات و اخبار غیر تخصصی در بین مردم بسیار شایع شده است و همین موضوع موجب اضطراب و تنش بسیار در بین مردم گردیده بود . متاسفانه مراکز علمی و تخصصی مرتبط با زلزله در دو روز اول حادثه در اطلاع رسانی متناسب با حادثه که موجب کاهش بار اضطراب بین مردم گردد چه از طریق صدا و سیما و چه از طریق حضور در مساجد و میادین اصلی بسیار کم کار کردند . که لازم است مدیران برای چنین نیازهایی نیز برنامه ای مدون داشته باشند .

نجات (زنده یابی و آوار برداری)

اغلب ساختمانهای بومی منطقه دارای دیوارهای باربر سنگی با ملات گل و سقفهایی با تیرهای چوبی عایق شده بکمک کاهگل بودند . البته در بعضی از روستاها نیز ساختمانهایی نوسازی با دیوارهای اجری باربر که سقفهای طاق ضربی داشتند به چشم می خوردند . این نوع بافت ساختمانی دارای نوعی آوار میباشد که بخاطر نوع سقف دارای فضاهای خالی بیشتری از مصالح بومی مناطقی همچون بم بوده و این موضوع به زنده یابی و نیز آوار برداری و رها سازی محبوسین کمک شایانی کرده است .

از جهت دیگر در بحث نجات با توجه به روشن بودن هوا در دوازده ساعت اول حادثه و نیز کاهش تعداد محبوسین در زیر اوار به علت بیرون خوابیدن مردم در شب منتهی به حادثه، تعداد افراد بومی درگیر در امر نجات نسبتا مناسب بوده و این موجب شده بود که اکثر قریب به اتفاق محبوسین و مجروحین توسط گروه های مردمی پیدا و از زیر آوار خارج گردند . این امر توجه و تمرکز بر اموزش عمومی در خصوص نحوه عملکرد پس از زلزله را بیش از پیش مورد توجه قرار داده است . چرا که عملکرد غیر اصولی یک امداد گر و یا آوار بردار قادر است به مجروح صدمه دیده خصوصا مجروحین ضایعه نخاعی صدمات جبران ناپذیری وارد آورد .

امداد ( کمکهای اولیه – اعزام به بیمارستان )
با توجه کمبود اطلاعات و مهارت نیروهای مردمی در بحث امداد، ارائه خدمات امدادی اغلب بر عهده تیمهای امدادی هلال احمر بوده که با استفاده از آمبولانسهای خود در منطقه حضور پیدا کرده بودند . اغلب مردم از نیروهای امدادی رضایت داشته اند هرچند تعداد آمبولانسها را کافی نمی دانستند اما با توجه به وسعت منطقه و پراکندگی روستاها و تعداد محدود آمبولانسهای اعزامی به منطقه ، نحوه عملکرد امبولانسها در این زلزله قابل قبول بوده است .

اسکان اضطراری
1- توزیع چادرها ( نحوه توزیع – زمان توزیع – پراکندگی توزیع )
توزیع چادر ، مهمترین بحث در اسکان اضطراری در روز اول است و حتما می بایست با دقت و سرعت بالایی انجام گیرد تا با توجه به اولویتهای مطرح در این زمینه خانواده هایی که توانمندی و قدرت کمتری در جذب کمکها و دریافت چادرها دارند در اولین دور توزیع شناسایی و برای شب اول دارای سرپناه مناسب باشند . خانوارهای بی سرپرست یا تک سرپرست و یا خانواده هایی که کودکان نوزاد و اعضاء کهنسال دارند در این خصوص در اولویت های اول مدیران بحران هستند . عدم توجه به چنین الویتها میتواند موجب آسیبهای گردد که بی گمان مسئولیت ان تنها بر عهده مدیران بحران میباشد . شاهد این موضوع خبری است که ایسنا در روز دوم مخابره نموده است

(در شب برودت هوا به حدي بود كه شب گذشته يك نوزاد چند روزه‌اي به نام «رويا اماني» در دورود بر اثر سرما درگذشت . (خبرگزاری ایسنا – 12/1/85)

در زلزله لرستان ؛ مسئولیت توزیع چادر در روز اول حادثه بر عهده هلال احمر بود . متاسفانه بخاطر طراحی نامناسب ساختمان هلال احمر برای زمان بحران، توزیع چادرها در ساختمان مرکزی هلال احمر در شب اول بعد از زلزله دچار آشفتگی بود
مطابق مصاحبه های انجام شده ، مردم معتقد بودند که در طی روز اول تعداد کثیری از چادرهای ارسالی قبل از تخلیه در مرکز هلال احمر بروجرد از ماشینها توسط مردم برداشت شده بود . این موضوع در زلزله بم هم رخ داده بود و این حادثه معمولا تنها به دلیل نحوه ورود چادرها به شهر و تخلیه در انبارها اتفاق می افتد . باید توجه داشت که تخلیه چادرها در انبارهای داخل شهر تنها به شرط حراست و کنترل نیروهای انتظامی و نظامی از درهای ورودی انبارها امکان پذیر است .در غیر این صورت باید انبارهای خارج از شهر را برای این منظور مورد بهره برداری قرار داده ، سپس به کمک ماشینهای سبک باری ( وانت و خاور ) و با حمایت نیروهای انتظامی ونظامی چادر و مایحتاج مردم را در سطح شهر توزیع نمود.

از روز دوم که توزیع چادرها با کمک گرفتن از نیروهای نظامی انجام پذیرفت ،خوشبختانه توزیع سرعت و دقت بیشتری یافت . هرچند توزیع نامتقارن چادرها در سطح روستاها از موارد ایجاد نارضایتی مردم بود اما بی گمان تاثیر همکاری نیروهای نظامی در این بخش را نمی توان نادیده گرفت . سپاه در این زمینه فعالیت خوبی داشت .
مدیران ارشد نیز در مصاحبه های انجام شده در روز دوم حادثه بر کمبود تعداد چادرها تاکید داشته و خواستار ارسال چادر به منطقه بودند.
(فرماندار خرم‌آباد نيز از كمبود چادر و وسايل گرمازا براي زلزله‌زدگان خبر داد. ایسنا 12/1/1385 )
(رييس ستاد حوادث غيرمترقبه استان لرستان ، علي باراني امروز درباره وضعيت اسكان موقت زلزله‌زدگان، افزود: به بيش از شش هزار تخته چادر نيازمنديم تا مشكل اسكان موقت زلزله‌زدگان برطرف شود ایسنا 12/1/1385 )
از نکات جالب در خصوص توزیع چادرها آن بود که در روستاهایی که توزیع به کمک شوراهای ده سامان دهی شده بود مردم از رضایت بیشتری برخوردار بودند و این یکی از نکات حائز اهمیت در بحث مدیریت بحران و نقش مدیریت شوراها در کمک به نیروهای دولتی بود .
به هر جهت با تمامی تلاش های انجام گرفته ما شاهد بودیم که مردم در سطح روستاهایی همچون روستای لوان علیا تا ساعت پنج صبح شنبه 12 فروردین فاقد سرپناه بودند این موضوع از آن جهت اهمیت زیادی دارد که این روستا از جمله روستاهایی بود که وسعت تخریب ساختمانها در این روستا بسیار بالا بوده است نکته دیگر ان که در روز دوم هم تعداد چادرهای اهدایی اختصاص یافته به این روستا بسیار کمتر از تعداد خانوارها بود .
به هر جهت توزیع با تمامی مشکلاتش به پایان رسید اما در خصوص زمان و تعداد چادرها رقمی مشترک بروی تلکس خبرگزاریها نیامد و مسئولان با مصاحبه های خود به این سردرگمی بیشتر دامن زدند .

(رئیس جمعیت هلال احمر با اشاره به وقوع زلزله اخیر در استان لرستان ، گفت: با وجود اینکه چادرهای امدادی اسکان موقت زلزله زدگان با تاخیر صورت گرفت اما با توزیع 30 هزار چادر امدادی هم اکنون در این مورد مشکلی وجود ندارد خبرگزاری مهر 14/1/1385)
( امام جمعه بروجرد بيان كرد: تا ديشب ‪ ۲۹هزار تخته چادر توزيع شده اما توزيع خوب نبوده و در روستاها هنوز برخي از مردم كه خانه‌هايشان تخريب شده فاقد چادر هستند. ایسنا 18/1/1385)

2- تنوع چادرهای نصب شده ( معایب و محاسن )

چادرهای اسکان اضطراری در ایران گاه تا یک سال تنها سرپناه خانوارهای آسیب دیده از زلزله هستند ( رجوع کنید به گزارش زلزله حتکن سایت www.ehrsi.com ) اینکه چادر نصب شده از چه جنسی باشد در دراز مدت بسیار حائز اهمیت میباشد .
تنوع چادرهای توزیع شده در شهر های درود و بروجرد

چادرهای اهدایی هلال احمر در شب اول در سطح شهر بسیار اندک و بسیار پراکنده بود و اکثر چادر های توزیع شده در شب اول در دو شهر بروجرد و درود بسیار اندک و بسیار پراکنده بودند به طوری که اغلب چادر ها در سطح این دو شهر را چادرهای شخصی ( مسافرتی ) مردم تشکیل میداد . این چادرها که اغلب فنری هستند برای استفاده در تابستان طراحی شده اند و در شبهای سرد با خیس شدن دیواره داخلی بر اثر رطوبت بازدم ساکنین در چادر موجب زحمت ساکنین خود شده و فاقد کاربری جهت اسکان در شبهای سرد بهاری برای مدت طولانی میباشند .

تنوع چادرهای توزیع شده در روستاها

چادرهای توزیع شده در سطح مناطق آسیب دیده روستایی از گروه چادرهای تابستانی تولیدی هلال احمر بود که با سه تنوع از لحاظ شکل و حجم و جنس ، در منطقه زلزله زده توزیع گشته بود . از نکات ویژه در این خصوص توزیع چادرهای دو پوش و کف دار ضد آب بود که از تولیدات جدید هلال احمر می باشد که قرار است جایگزین چادرهای سنتی آن جمعیت گردد . این چادرها با دارا بودن یک سقف کاذب بروی سقف اصلی به دو پوش معروف است در برابر باران و رطوبت بسیار مناسب بوده اما در برابر سرما فاقد کارایی مناسب میباشد .
از نکات مثبت این چادرها ، کف ضد آب انها میباشد که با دارا بودن لبه های پیرامونی خود از ورود آب به داخل چادر جلوگیری می کند . این چادرها، خصوصا در تابستان با داشتن سقف ویژه خود قابلیت بسیار خوبی در تقلیل حرارت درون چادر دارند . این چادرها دارای عمری طولانی تر در ارائه خدمات بوده و با توجه به حجم مناسب خود نسبت به چادرهای سنتی فضای بیشتری را در اختیار خانواده های ساکن خود قرار میدهد .

3- نصب (توسط چه کسی – چگونه - در کجا )

نصب چادر کاری تخصصی میباشد اغلب چادرهایی که در طی سه ماه اول کارایی خود را از دست می دهند بخاطر نصب غیر اصولی و رعایت نکردن نکات فنی دچار مشکل شده اند . در زلزله لرستان تعداد کثیری از چادرهای مشاهده شده در سطح روستاها را مردم بومی نصب کرده بودند، که این امر با توجه به آشنایی روستائیان این مناطق با چادر و چادر نشینی امری دور از ذهن نبود . اما نصب چادرها توسط افراد بومی فاقد تخصص و مهارتهای لازم کیفیت نصب را بسیار پایین آورده بود .

چادرهایی که بر اساس اصول تخصصی خود نصب نشده بودند در روزهای بعدی و وزش بادهای شدید بهاری و باران شدیدی که منطقه را در بر گرفت به شدت آسیب دیدند.
در این زمینه راه کارهایی همچون ارائه خدمات مشاوره ای در زمینه نصب و یا توزیع بروشورهایی که نکات نصب صحیح و مکان یابی را در بر داشته باشد بسیار مفید خواهد بود .
( البته در هر بسته بندی چادرهای اهدایی ، بروشوری وجود دارد که البته میبایست بصورت کاملتری بازنویسی و تصحیح گردد )
فعالیتهای نیروهای هلال احمر در خصوص نصب چادرها تازه از روز دوم در اغلب مناطق به طور مشهود آغاز شد که این امر هم از جمله نکات بسیار مهم در بحث مدیریت بحران و نوع فرماندهی در مستمر نمودن فعالیتها و نحوه چیدمان آنها چه به صورت توالی و چه به صورت متوازی است . که امیدواریم با تعاریف تخصصی مدیریت پروژه در امر مدیریت بحران و فرماندهی عملیات شاهد تغییرات جدی در بهره وری این بخش از خدمات باشیم .

تغذیه
در بحث تغذیه ، تا پایان روز دوم ( 48 ساعت ) متاسفانه در اغلب روستاها شاهد توزیع مواد غذایی چه سرد و چه گرم نبودیم و اگر توزیعی هم انجام شده بود قابل شاخص گذاری و آمارگیری نبود .
اغلب روستاییان با سر بریدن گوسفندان خود اقدام به تامین غذا برای کودکان خود نموده و منتظر ارسال کمکهای دولتی بودند .

آب آشامیدنی (توزیع – کیفیت )

سیستمهای توزیع آب آشامیدنی در اکثر روستا ها صدمه دیده بود و اما با همکاری خود روستایین و نیز همکاری مسئولان ذی ربط شبکه های روستایی تعمییر و به ارامی به شبکه توزیع باز می گشتند ، بدین لحاظ از روز دوم به بعد آب بهداشتی در اغلب روستاها در دسترس مردم بود. اما با توجه به گل آلود شدن آب در برخی مناطق که بر اثر تاثیر زلزله بر چاههای آب و منابع تامین آب شرب منطقه ( سفره های آب زیر زمین ) بود شاهد آن بودیم که در خصوص آب آشامیدنی، مردم در سطح روستاها در دو روز اول با مشکلات بسیاری دست به گریبان بودند.

در اغلب روستاها تا پایان روز دوم اب بصورت بسته بندی توزیع نشده بود البته در بعضی مناطق خوشبختانه شاهد بودیم که نیروهای مقاومت بسیج با منبع های آبی که بروی لندکروز نصب کرده بودند به توزیع آب بهداشتی می پرداختند .
آنچه از مصاحبه های انجام شده با خبرگزاریها نمایان بود مسئولان خود به عدم تامین آب آشامیدنی و چادر و پتو در پایان روز دوم معترف بوده و امیدوار بودند تا بکمک استانهای همجوار این مایحتاج تامین گردد .

( مهندس موجي معاون ستاد حوادث غير مترقبه استان لرستان در گفت‌وگو با ايسنا با بيان اينكه اوضاع كاملا تحت كنترل است، تاكيد كرد: ‌آب آشاميدني، چادر و پتو از جمله وسايل مورد نياز زلزله‌زدگان است كه قول داده شده تا آخر شب مشكل چادر از طريق استانهاي همجوار برطرف شود. ایسنا 12/1/85 )

سرویسهای بهداشتی

در این زلزله هم مشکل سرویسهای بهداشتی همچون زلزله های قبل وجود داشت اما خوشبختانه به شدت زلزله شهر بم نبود .
این موضوع را شاید به دلیل بافت نامتقارن روستاها دانست . چرا که در سطح روستا می شدتعداد اندکی ساختمانهای نیمه مخروبه یافت که به علت رعایت حداقل اصول مهندسی، دارای کاربری حتی پس از زلزله بودند و سرویسهای این واحد ها اغلب در روز دوم در اختیار باقی اهالی قرار داشتند.
اما این موضوع مطمئنا نمی توانست به همین صورت باقی بماند و نیاز به راه اندازی سرویسهای بهداشتی پیش ساخته هر چه زودتر الزامی می نمود .
نیاز به حمامهای صحرایی و توالتهای سریع الاحداث از جمله مواردی است که مدیران بحران میبایست در همان دو روز اول جهت تامین حداقلهای مورد نیاز آن اقدام نمایند که متاسفانه در زلزله لرستان تا بیست و سوم فروردین نیز حداقلهای این موارد تامین نشده بود . از این جهت عملکرد گروه مدیریت بحران در زمینه تامین سرویسهای بهداشتی میبایست مورد بررسی و تجدید نظر در راهکارهای تعیین شده و نحوه اجرایی کردن آن قرار بگیرد .
(معاون سياسي فرماندار بروجرد ، آقای عباس خراطي اضافه كرد: همچنين تقاضايي از فرمانداري پيرامون نصب ‪ ۲۰۰حمام صحرايي و يك هزار توالت پيش ساخته شده تا بتوان بخشي از مشكلات بهداشتي مناطق روستايي زلزله زده بروجرد را رفع نمود. ایسنا 18/1/1385)
معاون وزير بهداشت و رييس اورژانس كشور گفت: پس از گذشت ‪ ۱۲روز از وقوع زمين لرزه لرستان تا كنون هيچ حمام صحرايي در روستاهاي زلزله زده بروجرد نصب نشده است. (خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران 23/1/1385 )

امنیت ( امنیت روانی – امنیت مالی و جانی )

تامین امنیت روانی در این زلزله بر عهده گروه های علمی و متخصص روانشناس بود تا با حضور در منطقه و برقرار نمودن ارتباط چهره به چهره با مردم به کاهش آلام و کنترل اضطراب حاصل از شایعات و ترسهای پس از زلزله کمک نمایند که متاسفانه تا روز دوم از تیمهای روانشناس و نیز گروه های متخصص زلزله شناس خبری نبود.
مطمئنا تیمهای روانشناس میتوانستند با ارائه اطلاعات مناسب از بازار شایعات بکاهند و یا شاید انتظار زیادی نبود که گروه های متخصص زلزله شناس با کنترل ساختمانهای مقاوم در برابر زلزله به مردم امکان بازگشتن به خانه های خود را بدهند .
برای انکه تاثیر حضور به موقع این دو گروه علمی در منطقه را متوجه گردیم کافی است به مصاحبه رئیس هلال احمر لرستان با ایسنا توجه نماییم
( رييس جمعيت هلال احمر استان لرستان در ادامه گفت: تيمهاي حمايت رواني حادثه‌ديدگان از فردا صبح كار خود را آغاز مي‌كنند. دريك وندي در خاتمه با اشاره به وحشت و نگراني مردم از وقوع زلزله‌هاي احتمالي، گفت: متاسفانه به دليل وجود شايعاتي مبني بر وقوع لرزه‌هاي احتمالي، ساير مردم شهر بروجرد خواستار دريافت چادرهاي اسكان موقت هستند كه متاسفانه امكان ارايه چادر به غير زلزله‌زدگان وجود ندارد. ایسنا 12/1/1385 )

اما در خصوص امنیت جانی و مالی در این زلزله از روز دوم وضع به شکل مشخصی تغییر یافت و با مستقر شدن یگانهای ویژه نظامی ( خصوصا سپاه ) بحث امنیت به طور جدی تری مورد توجه قرار گرفت . اما از نکات بسیار مهم عدم امکان ورود و خروج لوازم از برخی روستاها بود که با توجه به عدم تخصیص نایلون به مردم ، اغلب مردم خواستار ان بودند که لوازم باقی مانده منزل خود را به شهر های اطراف و خانه های اقوام ببرند تا در زیر باران خراب نشود که این موضوع در روز دوم محل بحث بین نیروهای مستقر در منطقه و مردم شده بود .
از دیگر نکات حائز اهمیت تخریب آغلهای نگهداری دامها و عدم تامین امنیت برای احشام بود که موجب می شد مردم در اضطراب سرقت احشام خود شبها به نگهبانی بپردازند این عدم تامین امنیت روانی برای مردم در روزهای بعدی در مصاحبه مردم با خبرگزاری دانشجویان ایران بازگو گردید .
(تأمين امنيت مهم‌ترين درخواست آسيب ديدگان زلزله در شهرستان دورود و بروجرد است.
يكي از ساكنين روستاي زرگران عليا با اعلام ناامني در مناطق زلزله زده اظهار داشت: متأسفانه افراد سودجوي زيادي در جريان زلزله وارد روستاها شده‌اند و وضعيت به نحوي شده است كه شبانه از بيم اينكه دامها يا ساير وسايل به غارت نرود، در دسته‌هاي دونفري نگهباني مي‌دهيم. 22/1/1385 خبرگزاری دانشجویان ایران )

زنان و کودکان

طبق معمول همه نقاط زلزله زده مشکلات زنان و کودکان ویژگی خاص خود را دارد ، لباسها هم چون دیگر لوازم زیر آوار باقی مانده بود و هوای آبستن باران، دلمشغولی مادران را بیشتر می کرد ( سه روز بعد از زلزله تند بادی به شدت صد کیلومتر منطقه لرستان را در نوردید و با بارش باران بهاری سطح آب رودخانه ها بالا آمد و... )

در اغلب مناطق روستایی ما شاهد نوزادانی با پوششی مثل زیر پوش بودیم که مسلما تغذیه ای درست هم نمی توانستند داشته باشند . و زنانی که کت همسرانشان را پوشیده بودند .

هیچگونه لوازم بهداشتی در محل توزیع نشده بود و این در حالی است که زنان به شدت در مقابل آلودگی ها آسیب پذیرند. علاوه بر مشکلات تامین غذا و بهداشت و پوشاک، اضطراب عدم تامین امنیت خانواده نیز در چشم مردم آشکار بود .

مشکلات ویژه این زلزله

در این زلزله احشام نکته ویژه زلزله به نظر می آمد:
اول آن که احشام به جا مانده در زیر آوار در روز دوم شروع به باد کردن نموده بود و این موضوع به سرعت به سوی یک بحران بهداشتی پیش میرفت .

دوم آن که احشام زنده مانده از زلزله با توجه به سرما ی هوا در شب ها و نیز آغاز بارندگی در روز سوم با موجی از بیماریهای دامی روبرو بودند که این موضوع اهالی روستاها را به شدت عصبی و ناراحت نموده بود . این بدانجهت بود که دامها برای این روستائیان تقریبا معادل همه دارایی آنان بودند و ما شاهد بودیم که در آن سرما لحافی را به کمر گاوی بسته بودند در حالی که می توانست تن پوش کودکشان باشد .

بحث کار و اشتغال همواره باید در بحث مدیریت بحران زلزله جایگاهی ویژه داشته باشد ، چرا که گاه شاهد بودیم که اهالی مرگ دام خود را کم از مرگ فرزندان خود نمی دانستند ! به طوری که پدری پیری اظهار میداشت : ایکاش پسرم می مرد اما گاوهایم نمی مردند . چرا که گاو ها روزی خانواده ما را تامین می کردند و بدون آنها خانواده من محلی برای درآمد نخواهند داشت .

با تشکر علیرضا سعیدی www.moiepishro.ir
فائزه جنیدی